Devrimci, Güncel, Haber ve Makale Sitesi -
ANASAYFA HABER ARA FOTO GALERİ VİDEOLAR ANKETLER SİTENE EKLE RSS KAYNAĞI İLETİŞİM
KünyeNeden Yorumcahaber?

EN ÇOK OKUNANLAR

Sosyal Paylaşım



JÖN-TÜRKLER'İN SAĞI SOLU

H. Hamza Erdem

23 Şubat 2015, 14:38

H. Hamza Erdem

 

            Jön-Türk’ler başta Fransa olmak üzere İngiltere ve Almanya’nın düşün ve devlet adamlarıyla yakın ilişki içindeydiler.

            ‘Devrim’den sonra, her ne kadar ‘yabancı güç’lerden ‘destek’ almak gibi bir düşünceleri olmasa da, varolan ilişkilerini geliştirmek ya da yeni ilişkiler kurmak istediklerinden de kuşku yok.

            Sözgelimi, İtalyan düşün ve devlet adamı Luigi Luzzatti (1)’nin, 29 Ağustos günü Corriere délla Sera’da yayımlanan makalesi üzerine, 10 Kasım 1908 günü İstanbul’dan yazılan bir mektupta,  iktidardaki partinin ‘program’ının bir özetini bulmak olası.

            “Ulusumuz, deniyor mektupta, Avrupa’ya, müslümanlık dışındaki inançları taşıyan yurttaşlarımıza nasıl kardeşçe ve hakça davranmakta olacağının sözünü vermekte olup, sözünün eri olduğunu gösterecektir”.

            Luzzatti ise, 14 Kasım 1908 günü verdiği yanıtta, 1876 Anayasa’sının mimarı Mithat Paşa ve Namık Kemal’lerin avukatlığını yapmış olan Manyasizade Refik bey başta olmak üzere Cavit bey, Hasan Rıza ve Tevfik Rıza beylerin adlarını anarak, bu kişilerin parlamento’da önemli görevler yükleneceklerini ve bunun kendisi için bir güven kaynağı olduğunu yazacatır.(2)

            İttihat ve Terakki’nin bu ‘söz’ünü tuttuğundan kimsenin kuşkusu olmamalıdır.

            Meğer ki, ‘kendi başına başbuğ’ olmak isteyenler olmaya..

            Nitekim 31 Mart Karşı Devrimi, Türkiye için olduğu gibi  İttihat ve Tearkki için de bir ‘dönüm noktası’ oldu.

            Karşı-Devrim karşısında kimi Fransız yazarlar, İttihat ve Terakki’nin tutumunu eleştirererek, Jakobenler’e oranla bir Ahmet Rıza da kim oluyor, Danton olsa nasıl da küçumseyerek bakardı diye yazıyorlardı(3).

            L’Eclair gazetenin başyazısında ise Jön-Türk’lerin hedeflerini gerçekleştirebilmeleri  için Saltanat’ı kaldırmaları gerektiğinin altı çizilecekti.

            Yıldız Sarayı kaldırılmadıkça, Jön-Türk’lerin ne bu ‘kalleş başkaldırı’yı önlemeleri, ne bütçelerini ayarlamaları ve ne de doğru-dürüst bir dış politika izleyebilmelerinin olası olmayacağı belirtilmekteydi(4)

            Gerçekten de 31 Karşı-Devrimi, Türk Devrim’inde bir dönüm noktası olmuş ve Avrupa’nın Türkiye’ye bakışında önemli değişikliklere yol açmıştı.

            Oysa daha geçen Aralık ayında, Ulûm-ı İktisadiye ve İçtimaiye (Ekonomik ve Sosyal Bilimler Dergisi) yayın yaşamına başlamış ve Ahmet Şuayp ‘Büyük Fransız Devrimi’ (Fransa İhtilâl-i Kebiri) makalesini kaleme almıştı.

            Yani Jön-Türk’ler içinde başta Prens Sabahattin ve Ahmet Rıza olmak üzere kimi ‘liberal’ görüşlü insanlar olduğu gibi radikal görüşlü insanlar da vardı.

            Ne var ki, günlük yaşamın pratiği onların ‘kuramsal’ görüşlerini yeterince dile getiremeyişlerine yol açmış oldu denilebilir.

            Öte yandan ‘iç-düşman’ların eylemleri, dış güçlerin en ‘yansız’ oldukları dönemde  onların ‘ekmeklerine yağ sürmüş’ oldu.

            Bugünden bakılınca, İttihat ve Terakki’nin, en aşırı yönü olarak  ‘tolerans’ta aşırıya kaçmış oldukları söylenebilir.

            Habip Hamza Erdem       

(1)Luigi Luzzatti (1841- 1927) Başta İngiltere olmak üzere, Belçika, İspanya, Almanya ve özellikle de Fransa’da,  parlamenter rejim, finansal sorunlar ve kültürel konularda saygınlık kazanan İtalyan düşün ve devlet adamı. Devlet ve Kilise (1926) ve ölümünden sonra yayımlanan L’ordre social (1952) adlı yapıtları anılabilir.

(2)Le Matin, 14 Kasım 1908

(3) Eduard DRUMONT,  Libre Parole, 20 Nisan 1908

(4) L’Eclair, 20 Nisan 1908

Bu haber 439 defa okunmu?tur.

  Facebook'ta Paylas     TwitterTwitterda Paylas         

HABER ARA


Gelişmiş Arama
Suay Karaman Suay Karaman
ÖĞRETİM PROGRAMI – MÜFREDAT
Mahmut ÖZYÜREK Mahmut ÖZYÜREK
Makarna Siparişiyle Atatürkçülük!
Bahattin Gülyuva Bahattin Gülyuva
SATILMIŞ...
H. Hamza Erdem H. Hamza Erdem
BÜYÜKERŞEN'E KİM SALDIRDI?
Abdullah ALNIAK Abdullah ALNIAK
KİMDİR BU KIR BEDİR?
SİZDEN GELENLER SİZDEN GELENLER
Yürüyün Be Kır Bedirler Kim Tutar Sizi- ABDULLAH ALNIAK
Emrah AKGÜN Emrah AKGÜN
DAHA 19 YAŞINDA...
Bülent Esinoğlu Bülent Esinoğlu
Örtülü savaşın örtüsü açılırken...
Özgür Barış Özgür Barış
HADDİNİ BİL ERDOĞAN
Onur Doğan Onur Doğan
Unutkanlar Ülkesi

okur yorumları kişinin kendi düşüncesidir Yorumcahaber sorumlusu değildir
RSS Kaynağı | Yazar Girişi | Yazarlık Başvurusu

Altyapy: MyDesign Haber Sistemi